📰 1984 ਵਿੱਚ ਨਕਲਕੁਸ਼ੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਬਰੀਅਤ’ ਤੇ ਮੁੜ ਚਰਚਾ ਇਨਸਾਫ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇ ਉੱਠੇ ਸਵਾਲ।

1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਸਲਾ ਸਿਰਫ ਅਦਾਲਤੀ ਫੈਸਲਿਆਂ ਤਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ,ਸਗੋਂ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਦੀ ਯਾਦ, ਇਨਸਾਫ ਦੀ ਉਡੀਕ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ’ ਤੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

1984 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਖਿਲਾਫ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਗੁਵਾਏ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਨਸਾਫ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਇਸ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੇਠ ਹਨ।

ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ,ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚਿਹਰਾ ਸਨ, ਉਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਕਈ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੋਸ਼ ਸਾਬਤ ਹੋਣ’ ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਜਾਂ ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਕਾਰਨ ਬਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਇਹਨਾਂ ਬਰੀਅਤਾਂ ਨੇ ਪੀੜਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਕੇਸ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਉਪਲਬਧ ਸਬੂਤਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ, ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਧੁੰਦਲਾਪਨ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜੀ ਘਾਟ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆ ਅਕਸਰ ਅਦਾਲਤੀ ਫੈਸਲਿਆਂ’ ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਤੱਥ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।

ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਇਸ ਗੱਲ’ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ 1984 ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਸੁਣਵਾਈ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇ਼ਸ਼ ਅਦਾਲਤਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਗਵਾਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ,ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਦਾਲਤੀ ਫੈਸਲਿਆਂ’ ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਨਸਾਫ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ,ਸਗੋਂ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਹੈ।ਫਿਰ ਵੀ, 1984 ਵਰਗੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਰੀਅਤ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ 1984 ਵਿੱਚ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਇਨਸਾਫ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਖਮਾਂ’ ਤੇ ਮਰਹਮ ਤਦੋਂ ਹੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਫ ਸਪਸ਼ਟ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੋਵੇ।

👉 ਵਧੇਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਸਾਡੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ https://haqiqatepunjab.in/ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੋ।